Arjantin’de ekonomik çöküş: Biftek ülkesinin tavukla imtihanı ve Milei’nin vaatleri

Bir zamanlar dünyanın en zengin ülkeleri arasında yer alan ve refah seviyesinin Fransa veya Almanya’dan daha yüksek olduğu Arjantin, bugün çok farklı bir konumda.

Yayın: 09.02.2024 - 03:53

78 kez okundu

Arjantin’de ekonomik çöküş: Biftek ülkesinin tavukla imtihanı ve Milei’nin vaatleri

100 yıl önceki o refahta, İngiltere’ye yaptıkları kırmızı et ihracatının büyük payı vardı. Bugün ise içinde bulundukları ekonomik kriz nedeniyle Dünya Bankası’nın kişi başı gayrı safi yurtiçi hasıla listesinde 70.’liğe gerilemiş durumdalar. Artık ülkedeki pek çok kişi, çayırlarda otlamaya devam eden ineklerin etini satın alamıyor.

Başkent Buenos Aires’in izbe bir mahallesinde yaşayan Oriana ve Samir çifti(kapakta), bu zor durumun içinde kendilerini bulanlardan biri. Oriana, “Çok zor durumdayız. Sürekli ay sonunu nasıl getireceğiz diye düşünüyoruz” diyor ve ekliyor: “Biftek ülkesiyiz ama paramız yalnızca tavuk almaya yetiyor.” Hatta tavuk da artık bir lüks haline gelmiş. Ülkede geçen yıl yıllık enflasyon yüzde 211 ile 30 yılın zirvesine çıkmıştı. Yalnızca Aralık’taki aylık enflasyon yüzde 25 oldu. Genç çift, kızları Ciara, Samir’in ebeveynleri ve erkek kardeşiyle küçük bir evi paylaşıyor. Faturaları ödeyebilmek için büyük bir çaba harcamaları gerekiyor. Gıda fiyatlarının yanı sıra kira, elektrik ve ulaşım maliyetleri de her ay artıyor. Her şeyin fiyatı artarken kuryelik yapan Samir’in geliri ekonomik kriz nedeniyle azalmış. Sokaklardaki insanların artan çaresizliği de onu endişelendiriyor. “Elinizden cep telefonunuzu almak için sizi öldürebilirler” diyor.

Fotoğraf: Javier Milei

Resmi verilere göre Arjantin’de nüfusun yüzde 40’ından fazlası yoksulluk sınırı altında. Pek çokları, gerçek oranın daha yüksek olduğunu düşünüyor. Fakat Oriana ve Samir Arjantin’in yeni lideri Javier Milei’ye güveniyor. Aşırı sağcı Milei geçen yıl oyların yüzde 55’ini alarak iktidara geldi. Samir, “O halkın sorunlarını anlıyor. Arjantin’in enflasyonla mücadele için ihtiyacı olan kişi o” diyor.

Ancak herkes bu kadar emin değil. Buenos Aires sokakları hâlâ 19. yüzyıldaki hızlı ekonomik büyüme döneminde yapılmış gösterişli binalarla dolu ama ne yazık ki önlerinde kayıt dışı sokak satıcıları ve korsan taksiler bekliyor. Salta Ulusal Üniversitesi’nin resmi verileri kullanarak yaptığı bir analiz, işgücünün yarısının gayrı resmi bir şekilde çalıştığını gösteriyor. Seçimden hemen önce eski hükümetin çıkardığı bir yasa sonucu ülkede gelir vergisi ödeyen kişi sayısı epey azaldı. Bu, kasasında para kalmamış ve gelire ihtiyacı olan bir ülke için kötü haber.

Arjantin kazandığından daha fazlasını harcıyor. Uluslararası Para Fonu’na (IMF) borcu 44 milyar dolar civarındaı. Aynı zamanda IMF’ye en fazla borcu olan ülke konumunda. Cumhurbaşkanı Milei ekonomik krize yanıt verdiğini söylüyor. Ekonomi eğitimi alan Milei, serbest piyasanın sınırlanmaması ve devletin küçülmesi gerektiğini savunuyor. Seçim kampanyasında maliyetleri düşürme konusundaki kararlılığının bir sembolü olarak elinde gerçek bir testere sallaması çok dikkat çekmişti. Arjantin Merkez Bankasını kapatacağını ve yerel para birimi pezo’yu kullanımdan kaldırıp yerine Amerikan dolarını getireceğini vaat etmişti.

Her iki fikir de bugün geri plana itilmiş durumda; özellikle de hükümetin dolar sıkıntısı çekmesi nedeniyle. Bunun yerine, Milei rekabet gücünü artırmak için pezoyu yarı yarıya devalüe etti. Ve bakanlıkların sayısını da benzer miktarda azalttı. Sıra kamu harcamalarına geldi. Analist Sergio Berensztein, “Son 30 yıldır çılgınlar gibi para basıyoruz, bu yüzden bu kadar yüksek enflasyonla karşı karşıyayız. Şimdi ilk kez sorunu anlayan bir başkanımız var” diyor. Berensztein, tek çözümün bütçeyi dengelemeye çalışmak olduğunu; hükümetin yıl sonuna kadar bunu gerçekleştirmeye söz verdiğini söylüyor. Ancak sürecin “sert” olacağını da ekliyor.

Milei net bir oy farkıyla iktidara gelmiş olsa da partisinin Kongre’de çoğunluğu yok. Hatta bir çoğunluktan epey uzaklar. Özgürlük Gelişimi adlı partisi 2021’deki yasama seçiminde sandalyelerin yalnızca yüzde 15’ini kazanabilmişti. Buna ek olarak ülkedeki güçlü muhalefet, sendikalarda etkili. Sendikalar geçen hafta bir genel grev yaptı ve ülkede on binlerce insanın katıldığı büyük gösteriler düzenledi. Danışmanlık şirketi Cafeidas Group’tan Juan Cruz Diaz, Milei’nin önerdiği değişikliklerin ülkeye zarar verebileceğini söylüyor: “Milei’ye oy verenlerin çoğu bir değişim istiyordu. Fakat bu, ekonomi ve devlet yapısına dair liberter yaklaşımını destekledikleri anlamına gelmiyor.”

Kongre önümüzdeki hafta Milei’nin önerilerini oylayacak. Kabul edilip edilmeyeceklerini kestirmek zor. Dahası kabul edilseler bile enflasyonun düşeceğinin bir garantisi yok. Ve seçmenler için en önemli konu da enflasyonun düşmesi. Diaz, yeni devlet başkanının ekonomideki durumu değiştirip insanlara nefes aldırması için “birkaç ayı olduğunu” söylüyor. Milei’nin seçmenleriyle balayı kısa sürecek gibi gözüküyor.

Yorum Yaz

Yorumunuz minimum 10 karakter olmalıdır. (0)

Ziyaretçi olarak yorum yapıyorsun, dilersen Giriş Yap