İklim değişikliğiyle artan aşırı hava olayları göçmen kuşları tehdit ediyor

Her yıl Mayıs ayının ikinci cumartesi günü kutlanan “Dünya Göçmen Kuşlar Günü,” göçmen kuşların karşılaştığı tehditlere karşı toplumsal duyarlılığı artırmak ve bu türlerin yaşam alanlarının korunması amacıyla bir farkındalık oluşturmayı hedefliyor. Bu yıl, 11 Mayıs’ta gerçekleştirilen Dünya Göçmen Kuşlar Günü’nün ikincisi ise 12 Ekim’de kutlanacak.

İklim Değişikliği ve Göçmen Kuşlar

Küresel ısınmanın etkisiyle meydana gelen aşırı hava olayları, göçmen kuşların yaşam koşullarını ciddi anlamda olumsuz etkiliyor. Şiddetli yağışlar, ani iklim değişimleri ve kuraklıklar, kuşların göç rotalarında hayati tehditler oluşturuyor. Dünya Meteoroloji Örgütü’ne (WMO) göre, son 50 yılda afetlerin sayısı beş kat artmış durumda ve bu, iklim değişikliğinin getirdiği zorlukların daha belirgin hale geldiğini gösteriyor.

Göçmen Yabani Hayvan Türlerinin Korunması Sözleşmesi (CSM) tarafından yayımlanan bir çalışmaya göre, kuşlar yumurtlama dönemlerinde ve bu dönemler dışında geçirdikleri alanlar arasında göç ediyor. Bu göç yolları, Orta Pasifik, Kuzey-Güney Amerika, Afrika-Batı Avrasya, Orta Asya ve Doğu Asya-Avustralya gibi farklı rotalarda gerçekleşiyor. Ancak iklim değişikliği nedeniyle bu rotalarda karşılaşılan zorluklar giderek artmakta.

Aşırı Hava Olaylarının Etkisi

Orta Pasifik’teki aşırı yağışlar, Kuzey ve Güney Amerika’daki sert hava olayları, Afrika-Batı Avrasya hattındaki aşırı sıcaklıklar ve Doğu Asya-Avustralya hattındaki iklim değişiklikleri, göçmen kuşların yaşadığı en yaygın zorluklar arasında yer alıyor. Bilim insanlarının yaptığı araştırmalara göre, aşırı hava olayları, kuşların yaşamını tehdit etmekle kalmayıp, aynı zamanda üreme kabiliyetlerini de riske atıyor. Özellikle, hayatta kalmaya odaklanan göçmen kuşlar, doğal davranışlarını sergilemekte zorlanıyor.

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) Türlerin İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlığını Değerlendirme Kılavuzu’na dayanarak yapılan bir değerlendirme, 383 göçmen kuş türünün siklonlara ve kuraklığa karşı ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyuyor. Elde edilen bulgular, 67 göçmen kuş türünün bir mevsimde en az bir kez siklonlarla, 382 türün ise aşırı kuraklıklarla karşılaştığını gösteriyor. Bu durum, incelenen tüm kuş türlerinin %4,4’ünün her iki olumsuz hava koşulundan da etkilendiği anlamına geliyor.

Göçmen Kuşların Karşılaştığı Zorluklar

Finlandiya, ABD ve Çin’den bilim insanlarının 2022’de yayımladığı bir araştırma, ABD’nin batısında göçmen kuşların aşırı hava koşulları karşısında ciddi zorluklar yaşadığını ortaya koyuyor. 2020 yılı Ağustos ve Eylül ayları arasında New Mexico, Colorado, Texas, Arizona ve Nebraska gibi eyaletlerde yüz binlerce kuşun öldüğü saptandı. Araştırmacılar, bu kuşların çoğunun kırlangıç, serçe, sinekkapan ve ötleğen gibi göçmen türler olduğunu ve aşırı hava olayları ile kuş ölümleri arasında doğrudan bir ilişki olduğunu belirtiyor.

Ağustos 2020’deki orman yangınları ve okyanuslardaki aşırı buharlaşma, özellikle California kıyı şeridindeki göçmen kuşlar için ölümcül ısı stresi yarattı. Yangınlar nedeniyle besin kaynakları azalan kuşlar, iç bölgelere gitmek zorunda kaldı ve bu durum, göç zamanında ihtiyaç duydukları enerjiyi toplamalarını zorlaştırdı. Sonuç olarak, ani soğumalar ve diğer olumsuz iklim koşulları zayıflamış kuşların ölümüne neden oldu.